بهداشت آب

بهداشت آب

آب مایع حیات و تداوم زندگی است و پس از هوا مهمترین اصل بقای موجودات زنده است ولی همین مایع حیات درصورتی که آلوده باشد میتواند خطرساز و حتی مرگبار باشد. بطور مثال بیماریهایی چون وبا، حصبه، اسهال خونی و ... از طریق آب آلوده منتشر میشود.

در مراکز جمعیتی مانند شهرها چون آب کلرزنی و استریل میگردد و میزان کلر آب لوله کشی بین ۲ تا ۸ پی. پی. ام. است، کاملاْ قابل اطمینان است ولی در برنامههای مختلف مانند: کوهنوردی، کویرنوردی و جنگل پیمایی و ... امکان و شرایط دسترسی به چنین آبهایی میسر نیست و منابع آب، چشمه ها، یخچالها، چاهها و قناتها هستند. بنابراین برای استفاده از چنین آبهایی باید از سرچشمه (خورشید) چشمه، مظهر قنات، چاههای سرپوشیده و عمیق، برفها و برفچالها (با شرایطی که بیان میشود) استفاده کرد. از آبهای جاری، جوی ها و رودخانه ها بخصوص اگر در مسیرشان از مناطق مسکونی عبور کنند و مانداب ها که بسیار آلوده هستند، حتی المقدور استفاده ننمائید و در صورت اجبار به استفاده از اینگونه آبها حتماْ قبل از استفاده استریل نمائیم.

  • شرایط چشمه، قنات و چاه

در اطراف این منابع آب نباید تا شعاع ۵۰متری هیچگونه چاه فاضلاب یا آب سطحی آلوده وجود داشته باشد در غیراینصورت آب آلوده تلقی شده و باروشی که بیان میگردد باید ضدعفونی شود. همچنین چشمه هایی که در زیر شیب روستاها و محل اسکان عشایر هستند (حتی با فاصله زیاد) آلوده محسوب میشود.

  • شرایط استفاده از برفچال ها

آبی که معمولاْ از برفچالها جریان میابد بسیار آلوده است و در صورت لزوم باید از برف استفاده نمائیم. باید توجه داشت که هیچگاه و به هیچ وجه برف نخوریم، بلکه باید مقداری برف تمیز از عمق برفچال برداشت و در ظرف تمیزی ریخت و پس از حرارت دادن و جوشاندن حدود نیم تا یک درصد نمک برای خارج کردن املاح منیزیم به آن افزود و سپس مصرف کرد. برف مقداری املاح منیزیم دارد که درصورت مصرف زیاد منجر به افزایش حرکات دودی روده و ایجاد اسهال میگردد و چون نمک یون کلر دارد این یون منیزیم را از محیط خارج میکند.

  • نحوه ضدعفونی کردن آبهای آلوده

اولاْ آب را باید از وجود ذرات معلق پاک کرد، با ثابت نگه داشتن آب و بعد صاف کردن با یک صافی تمیز مثلاْ گاز استریل، سپس آب صاف شده را به ۲ روش میتوان استریل کرد:

     ۱- جوشاندن: در روش اول باید آب را به مدت یک دقیقه جوشاند (در ارتفاع صفر) یعنی از زمان بجوش آمدن آب یک دقیقه بگذرد و به ازای هر ۵۰۰متر ارتفاع یک دقیقه با این زمان اضافه گردد.

     ۲- استفاده از محلول کلر مادر: ابتدا مقدار ۱۵گرم پودر پرکلرین (هیپو کلرید کلسیم) معادل یک قاشق غذاخوری را به یک لیتر آب استریل اضافه میکنیم به این ترتیب محلول کلر مادر بدست می آید (این کار را باید قبلاْ در منزل انجام داد و این محلول را به مقدار کم حدود ۲۰سی سی در کوله پشتی خود بهمراه داشته باشیم، این محلول باید دور از نور نگهداری شود و به مدت یکماه قابل استفاده است) بعد در موقع لزوم مقدار ۵ تا  ۷ قطره از این محلول را به یک لیتر آب (معادل ۴ لیوان) اضافه کرده و پس از یکساعت استفاده کرد.

ضمناْ ظرف آب نیز باید تمیز باشد و آب را نباید به مدت زیاد (مثلاْ چند روز) نگهداری کرد و مدام باید آب را عوض کرد.

برگرفته از فصلنامه كوه